Eritrees jongerencafé

Initiatiefnemer Jettie: Een aantal maanden geleden zat ik met Semere Tesfamariam te praten, een jongen van toen nog net geen 18. Hij zei: ‘Mevrouw, ik heb een droom.’ ‘Ik spitste mijn oren, want zo vaak hoor ik niet dat een Eritrese jongen een droom heeft.’ ‘Ik wil een Eritrees restaurant in Lelystad beginnen. Een echt restaurant waar lekkere Enjira gemaakt wordt. Ik weet zeker dat dat een succes wordt, want zoiets is er niet in Lelystad en als wij in een stad zijn waar wel een Eritrees restaurant is, gaan we daar altijd heen.’

Sindsdien wordt mij (Jettie) dagelijks gevraagd of het restaurant al open gaat en er zijn al zeker 15 jongeren die een stageplek proberen te reserveren.’

Inleiding

Gedreven door Gods liefde zoeken wij Eritrese jongeren op in Lelystad, bieden hen hoop en helpen hen om te groeien. De droom van de initiatiefnemers van dit project is dat Eritrese jongens en meiden in Lelystad een positief leven mogen leiden, liefdevol, met ontwikkelde talenten, met kansen in de Lelystadse maatschappij, dat de Lelystadse Eritrese jongens en meiden hoop krijgen voor een mooie toekomst en dat Lelystad hierdoor een nog mooiere stad mag worden.

Het uitgangspunt van het werk is de liefde van Jezus voor jongeren. Wat daar mee bedoeld wordt, is dat ieder mens, ongeacht afkomst, gender, religie of seksuele voorkeuren de ruimte moet krijgen om te groeien, ontwikkelen en een mooie toekomst tegemoet te gaan.

Hoe dit uiting krijgt in de dagelijkse praktijk is, dat iedere jongere welkom is, dat er voor iedere jongere oprechte interesse en aandacht is, dat zij fouten mogen maken en nog steeds welkom zijn, dat de vrijwilligers met de jongeren mee –op willen lopen en door middel van daden kunnen laten zien dat zij te vertrouwen zijn en werkelijk om hen geven.

Dit betekent ook, dat iedereen de ruimte krijgt voor zijn eigen voorkeuren en religie. Dat Jezus liefde ons uitgangspunt is, wil niet zeggen dat jongeren gepusht worden om christelijk te worden. Wanneer gesprekken over religie en zingeving gaan, wordt de ruimte gegeven voor de mening van iedereen.

Er zal verwezen kunnen worden naar het vangnet van de kerken en diaconale initiatieven in Lelystad, wanneer daar mogelijke oplossingen liggen voor de problemen van individuele jongeren.Vrijwilligers staan achter deze uitgangspunten, en de vrijwilligers uiten dit  door vriendelijk, betrouwbaar, gedreven en betrokken te zijn.

Noodzaak

In ons plan schrijven wij over de noodzaak van het Eritrees jongerencafé.       Eritrea kent één van de meest onderdrukte regimes ter wereld. Kritiek op de regering is verboden en tegenstanders worden gearresteerd. De dienstplicht, die meer dan tien jaar kan duren, is voor velen een reden om te vluchten. Door deze verschrikkelijke situatie in Eritrea zijn er ook veel jonge gevluchte Eritreeërs in Lelystad komen wonen. Het gaat niet goed met deze Eritrese vluchtelingen in Nederland. Sterker nog, in het algemeen gaat het vrij slecht met deze jongeren. Dit wordt beschreven in het stuk ‘Niets is wat het lijkt’: https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2016/12/19/kamerbrief-met-onderzoek-niets-is-wat-het-lijkt. Dit document geeft aan wat de problematiek van Eritreeërs is. Deze problematiek speelt ook in Lelystad. In Lelystad wonen momenteel ongeveer 250 Eritreeërs, die vanaf 2014 in Nederland zijn (cijfers Vluchtelingenwerk/ Welzijn Lelystad).

Kort samengevat de problematiek:

–              Erg veel moeite met het leren van de Nederlandse taal

–              Achterblijvende integratie

–              Sterk gericht op de eigen Eritrese gemeenschap

–              Financiële problemen

–              Weinig zicht op werk

–              Door het opgroeien in een dictatuur wantrouwig geworden en beschadigd in sociaal contact

–              Veel Eritrese meisjes hebben in Eritrea en tijdens hun vlucht naar Nederland traumatische ervaringen opgedaan. Veel meisjes zijn (seksueel) misbruikt. Dit heeft grote                gevolgen op hun maatschappelijk functioneren in Nederland.

Luam Ykalo, 17 jaar: ‘In Eritrea is het eten zo lekker, veel lekkerder dan die kaas en aardappels van jullie.    Mijn moeder kookte altijd zo lekker, als ik die smaak proef voel ik me weer thuis’.

Eten verbindt. Van lekker eten word je blij! Eten uit het land van herkomst werkt als een soort ‘beschermjas’, het geeft troost, herinnert je aan de vertrouwde tijd thuis (naar de theorie van Kitlyn Tjin A Djie, Irene Zwaan,2007).Uit deze quote blijkt dat er in ieder geval behoefte is aan een plek waar koken en eten centraal staan, in een gezellige en huiselijke sfeer. Aangezien er meer aanbod van activiteiten is dan alleen koken en eten, hebben wij gekozen voor de term ‘jongerencafé’, in plaats van ‘restaurant’. In dit jongerencafé kunnen de Eritrese jongeren elkaar ontmoeten.

Wij geloven dat we door middel van het jongerencafé een veilige plek creëren, waar Eritrese jongeren in contact met onze vrijwilligers komen. Dit helpt hun te integreren in de Nederlandse samenleving. Onze vrijwilligers helpen hen bij het leren van de Nederlandse taal, hun financiële problemen op te lossen, in zichzelf te geloven en hun kansen in Nederland te vergroten. Tevens is het jongerencafé een veilige plek, waar jongeren een begin kunnen maken met het verwerken van hun trauma’s, door daar met elkaar over te praten.

Ook moet het mogelijk zijn om voor Eritrese jongeren in het café een stageplek of een positieve dagbesteding te vinden. Hiervoor willen we een Erkend Leerbedrijf worden.

Helen Okbuzgy : ‘Ik kan goed schoonmaken en koken, wanneer mag ik bij jou werken’? Jettie: ‘We gaan met vrijwilligers werken Helen, zoveel geld hebben we nog niet’. Helen: ‘Oké, schrijf mij op de lijst. Ik kom stagelopen. Wanneer kan ik beginnen?’

Waarom een Eritrees jongerencafé:

Er is in Lelystad geen vergelijkbaar project. Het jongerencafé is een goede aanvulling op de reguliere hulpverlening. In Lelystad is Welzijn Vluchtelingenwerk aanwezig. Zij richten zich voornamelijk op maatschappelijke- en juridische hulpverlening.

In Nederland stopt de begeleiding voor minderjarige alleenstaande asielzoekers als zij 18 jaar worden. Veel Eritrese jongeren spreken dan slecht Nederlands, zijn laag opgeleid, moeten nog trauma’s verwerken. Dit zorgt ervoor dat ze amper in staat zijn om goed voor zichzelf te zorgen. Het jongerencafé zal niet alleen een plek zijn waar de jongeren geholpen kunnen worden en Nederlands kunnen leren, maar ook een ‘warme’ plek zijn, waar ze zichzelf kunnen zijn, waar ze kunnen praten en waar ze complimenten krijgen. Dit is wat de reguliere hulpverlening niet biedt. Dit maakt het Eritrese jongerencafé uniek in Lelystad.

Doelgroep

Alle Eritrese meisjes en jongens tussen de 14 en 27 jaar, die in Lelystad wonen. In Lelystad wonen er ongeveer 200 van deze jongeren.

We maken geen onderscheid tussen geslacht, religie of geaardheid.

Relationeel jongerenwerk:

We geloven in relationeel jongerenwerk. Dit betekent dat wij willen investeren in relaties met de jongeren, zodat zij ons en de vrijwilligers leren vertrouwen. Het aangaan van relaties met Eritrese jongeren is moeilijk en duurt lang. Maar vanuit een relatie en een vertrouwensband kunnen wij het beste de jongeren helpen groeien en opbloeien. Dit betekent dat het project meerdere jaren moet blijven bestaan en dat medewerkers en vrijwilligers zich voor langere tijd aan het project moeten willen verbinden.

Ibrahim Saleh, 19 jaar: ‘Mevrouw ik heb stress. Alleen wonen is echt moeilijk. Al die brieven en papieren, echt hoor er komt nooit een eind aan. Ik wou dat iemand mij daar mee kon helpen.

Activiteiten / PLAN VAN AANPAK:

 Het eten kan in de middag worden klaargemaakt door stagiaires of mensen die een leuke, leerzame dagbesteding willen hebben. Ook zou het eten klaar kunnen worden gemaakt door een Eritrese vrienden- of vriendinnengroep, die het leuk vinden om samen een leuke middag te hebben.

Het bereiden van het eten moet worden begeleid door iemand die de jongeren kan leren over (gezond) koken, hygiëne, gezond eten, verantwoordelijk gebruik van producten en werken in teamverband. Uiteraard wordt er in de bereiding van voedsel rekening gehouden met jongeren die vasten. Er zal dan ook voedsel zonder dierlijke producten geserveerd worden.

Aan het begin van de avond zal het eten worden geserveerd door vrijwilligers en stagiaires. In het jongerencafé staan grote, lange tafels. Deze grote lange tafels zorgen ervoor dat de jongeren zich niet in een hoekje kunnen wegtrekken, maar dat ze mee moeten doen met de sociale gesprekken aan tafel. Samen eten verbindt, daarom is het mooi als de Lelystadse vrijwilligers onder het eten tijd hebben om te praten met de Eritrese jongeren, grappen te maken en complimenten te geven.

Er zal extra aandacht zijn voor Eritrese meisjes. Tijdens de reis zijn veel meisjes (seksueel) misbruikt. Dit heeft grote invloed op hun functioneren in Nederland. Er zijn relatief veel zwangerschappen en abortussen onder Eritrese meisjes in Lelystad. Daarom is het belangrijk om met deze meisjes in een vertrouwde omgeving te praten en hen weerbaar te maken.

Het eten zal per maaltijd 5 euro gaan kosten. Na onderzoek blijkt dat dit een prijs is die elke jongere 2x per week kan betalen.

Alleenstaande minderjarige asielzoekers krijgen leefgeld. Normaal koken deze jongeren voor zichzelf. Door in het jongerencafé te eten, hoeven de jongeren geen kosten te maken voor het ‘zelf koken’. Meerderjarige Eritreeërs eten meestal 2 à 3 keer per week buiten de deur. Ze halen dan patat, kapsalon of pizza. Dit is vaak duurder dan 5 euro, ongezonder én minder gezellig dan eten in het jongerencafé.

Na het eten is er tijd voor vrijwilligers om in kleine groepjes Nederlandse taalles te geven, samen met een groepje meiden een meidenclub te houden, huiswerkbegeleiding of om lekker met een groep jongens buiten te gaan voetballen. De jongeren mogen hun post meenemen als ze dat niet begrijpen. Een vrijwilliger zal hen uitleggen wat het is en helpen met het verwerken.

Er zal goed in de gaten gehouden worden waar de jongeren vraag naar hebben. Is dat taalles, dan zal dat aangeboden worden, maar als zij vraag hebben naar bijvoorbeeld een sollicitatietraining, dan zal daarop ingespeeld worden.

Voorbeeld uit de praktijk:

Rick sprak een Eritrese jongen op straat, die hij tijdens het proef eten op 22 februari had ontmoet. De jongen vertelde dat hij een eigen huisje had gekregen en dat hij  wat spullen voor zijn huisje had gekocht. Na wat doorvragen bleek dat de jongen niet wist hoe hij zijn wasmachine en fornuis moest aansluiten. Daarop maakte Rick een afspraak om de jongen te helpen met het aansluiten van de apparaten.

In het huisje bleek dat de jongen een gasfornuis had gekocht, maar geen gasaansluiting heeft. Deze jongen heeft dus honderden euro’s uitgegeven voor een apparaat waar hij niks mee kan. De volgende dag zijn Rick en de jongen naar de BCC gegaan om het apparaat om te ruilen voor een eclectisch fornuis.

Dit is een voorbeeld wat voor problemen Eritrese jongeren kunnen krijgen, doordat ze een klein netwerk hebben en door dat ze niet goed Nederlands spreken.

Koken:

De Eritrese jongeren kunnen zelf goed koken. Zij krijgen dus geen kookles, maar worden door de jongerenwerker begeleid om dit netjes, hygiënisch en efficiënt te doen. Het koken maakt een groot deel uit van dit project, de jongerenwerker en vrijwilligers zullen tijdens de voorbereidingen en het koken zorgdragen voor een gezellige sfeer en proberen om de jongeren beter te leren kennen en het zelfvertrouwen te laten groeien. Tijdens de voorbereidingen en het koken kunnen er allerlei thema’s aan de orde komen: wegen en meten, afval scheiden, voordelig boodschappen doen, gezond eten en het hygiënisch bereiden van voedsel. Ook het netjes serveren, contact maken met de gasten, afrekenen, afruimen en schoonmaken zijn thema’s die heel leerzaam kunnen zijn.

Meidenwerk:

 Zoals beschreven in het rapport ‘Niets is wat het lijkt’ hebben veel Eritrese meisjes traumatische ervaringen opgedaan in Eritrea en tijdens hun vlucht naar Nederland. Veel meisjes zijn (seksueel) misbruikt. Dit heeft grote invloed op hun functioneren in de Nederlandse samenleving. In een beschermde, veilige omgeving zullen vrouwelijke vrijwilligers en/of jongerewerkers in gesprek gaan tijdens speciale meidenclubs. Er zullen hier geen jongens of mannen aanwezig mogen zijn. Er gaat gebruik gemaakt worden van de methode ‘SuperWomen’.

‘SuperWomen’ is een methodiek voor het werken met 12-18-jarige meiden. Het bestaat uit een preventief, methodisch groepsprogramma, een themaspel en trainingen. Het groepsprogramma is erop gericht meiden weerbaar te maken en hen te ‘empoweren’ om hun talenten te ontwikkelen. Vrouwelijke professionals en vrijwilligers spelen daarbij een essentiële rol.

Meiden leren door SuperWomen om grenzen te stellen, voor zichzelf (en hun gezin) te zorgen en hun talenten in te zetten in de maatschappij.

SuperWomen is geschikt voor het meidenwerk, maar wordt ook gebruikt binnen het maatschappelijk werk, jeugdzorg en het (speciaal) onderwijs.

De vrijwilligers zullen een speciale training krijgen om het ‘SuperWomen programma’ met de meisjes optimaal te kunnen gebruiken.

De meidenclub zal 1x per week worden gehouden.

Jongensclub:

Zoals hierboven beschreven gaat het niet goed met Lelystadse Eritrese jongens. Door het organiseren van speciale jongensclubs willen we in gesprek komen met de jongens en hen helpen te groeien en te bloeien. De jongensclubs zullen worden gehouden in een veilige en beschermde omgeving, door alleen mannelijke vrijwilligers en/of jongerenwerker. Tijdens de jongensclubs zullen we gebruik maken van de methode ‘Super-Man’.

‘Super-Man’ is 100% man en gaat uit van een relationele werkwijze, waarin een mannelijke jongerenwerker als rolmodel dichtbij de jongens staat. Het doel is om de jongens te laten zien dat ze gezien worden en meetellen voor hun omgeving. ‘Super-Man’ bestaat uit 24 programma’s en behandelt 4 thema’s: ‘Vrije tijd en gezondheid’, ‘omgeving’, ‘zelf’ en ‘spiritualiteit’. De uitdagende spelvormen leren jongens om goed voor zichzelf en hun omgeving te zorgen, verantwoordelijkheid te dragen en na te denken over hun toekomst.

Proberen en fouten maken is de manier waarop jongens leren. Daarnaast houden zij van leersituaties waarbij zij kunnen winnen. Competitie stimuleert en geeft hen de mogelijkheid om goed voor de dag te komen. Dit leidt vaak tot betere situaties en toenemend zelfvertrouwen. Het competitie-element komt dan ook consequent terug in de programma’s van ‘Super-Man’.

De vrijwilligers zullen een speciale training krijgen om het ‘Super-Man programma’ met de jongens optimaal te kunnen gebruiken.De jongensclub zal 1x per week worden gehouden.

Nederlandse les:

Nederlands spreken is essentieel voor Eritrese jongeren om goed te kunnen functioneren in de Nederlandse maatschappij.

In het jongerencafé zullen vrijwilligers en/of een jongerenwerker Nederlandse taallessen gaan geven.

Naast het helpen met huiswerk en de ondersteuning met schoolwerk zal er gebruik worden gemaakt van de ‘SpreekTaal-methode’. De ‘SpreekTaal-methode’ ondersteunt vrijwilligers en voorziet hen van de benodigde handvatten om vluchtelingen beter Nederlands te leren spreken. Dat is immers een eerste vereiste voor deelname aan onze maatschappij. Vrijwilligers die met vluchtelingen werken, hebben behoefte aan bruikbaar en praktisch materiaal. Met ‘SpreekTaal’ kunnen anderstaligen direct ondersteund worden bij het beter Nederlands leren spreken. ‘SpreekTaal’ bestaat uit twee series van vijftien losse, afzonderlijk te gebruiken modules, inclusief luistermateriaal.

De lessen zullen na het gezamenlijk eten worden gegeven. De vrijwilligers zullen een training krijgen om deze taallessen zo goed mogelijk te kunnen geven.

De Nederlandse taallessen zullen minimaal twee keer per week worden gegeven. Zoveel mogelijk in kleine, vaste groepen.

Lezen post/ helpen met administratie:

Veel Eritrese jongeren komen in de problemen omdat ze niet goed hun post kunnen lezen. Denk hierbij aan het niet ophalen van bankpasjes, afspraken met huisarts niet nakomen en het niet aanvragen van huursubsidie. De jongeren kunnen hierdoor in grote problemen komen en schulden opbouwen.

Na elke maaltijd zal er een vrijwilliger aanwezig zijn die samen met de jongeren hun post leest en hen helpt met het invullen van formulieren. De vrijwilligers zullen dit mét de jongeren doen, zodat de jongeren stap voor stap zien wat er moet gebeuren, zodat ze het de volgende keer zelf kunnen doen.

Jongen tijdens het eten op 22 februari:

Oh meneer, die man die gaat helpen met het lezen van onze post gaat het echt druk krijgen, haha. We snappen er allemaal niks van. Vooral de jongens vanaf 18 jaar. Want niemand helpt hen nog’.